Ho là phản xạ tự nhiên của cơ thể giúp tống xuất các chất kích thích hoặc dịch nhầy dư thừa ra khỏi đường hô hấp. Tuy nhiên, ho kéo dài hoặc ho nặng có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến sức khỏe. Rau tần ô là một loại thảo dược quen thuộc được sử dụng trong dân gian với nhiều công dụng, trong đó có tác dụng giảm ho. Hãy theo dõi bài viết sau đây để biết thêm thông tin chi tiết về rau tần ô và khả năng trị ho của loại rau này.

Nguồn gốc rau tần ô và các thành phần hóa học có lợi cho sức khỏe

Rau tần ô (danh pháp hai phần: Glebionis coronaria), còn có tên gọi khác như cúc tần ô hoặc cải cúc, là một loại thực vật thuộc họ Cúc (Asteraceae). Có nguồn gốc từ vùng Địa Trung Hải và Đông Á, rau tần ô đã trở thành một loại rau quen thuộc và được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực cũng như y học cổ truyền của nhiều quốc gia trên thế giới, bao gồm Việt Nam.

Đặc điểm thực vật của rau tần ô khá dễ nhận biết: cây thân thảo, sống hàng năm, cao khoảng 30-60 cm. Lá có màu xanh đậm, xẻ thùy sâu và có mùi thơm đặc trưng. Hoa có màu vàng tươi, mọc thành cụm ở đầu cành. Quả là loại quả bế, nhỏ và chứa nhiều hạt.

rau-tan-o-tri-ho
Hình ảnh chi tiết cây rau tần ô

Các thành phần hóa học của rau tần ô

Rau tần ô không chỉ là một loại rau thơm ngon mà còn chứa đựng nhiều thành phần hóa học có giá trị dược liệu, góp phần mang lại những lợi ích sức khỏe đáng kể. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng rau tần ô chứa các hợp chất sau:

  • Tinh dầu: Chiếm khoảng 0,3-0,5% trọng lượng khô của rau tần ô, tinh dầu chứa nhiều thành phần quan trọng như carvacrol, thymol, eugenol và linalool. Các hợp chất này được chứng minh có hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm, chống viêm, long đờm.
  • Flavonoid: Đây là nhóm hợp chất phenolic có nhiều trong rau tần ô, bao gồm các loại như quercetin, kaempferol, luteolin, apigenin. Flavonoid có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương gây ra bởi gốc tự do, đồng thời có tác dụng kháng viêm, kháng virus và tăng cường hệ miễn dịch.
  • Coumarin: Một số nghiên cứu cho thấy rau tần ô chứa coumarin, một hợp chất có tác dụng chống co thắt, giảm đau và chống đông máu. Tuy nhiên, việc sử dụng coumarin cần được kiểm soát chặt chẽ vì liều lượng cao có thể gây độc cho gan.
  • Vitamin và khoáng chất: Rau tần ô là nguồn cung cấp dồi dào các vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể, bao gồm vitamin C, vitamin A, vitamin K, canxi, sắt, kali. Các chất này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe xương, tăng cường thị lực và hỗ trợ quá trình đông máu.
  • Các hợp chất khác: Ngoài các thành phần kể trên, rau tần ô còn chứa nhiều hợp chất khác như axit chlorogenic, axit caffeic cùng saponin. Các hợp chất này có tiềm năng trong việc hỗ trợ giảm cân, giảm cholesterol và bảo vệ gan.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hàm lượng và thành phần hóa học của rau tần ô có thể thay đổi tùy thuộc vào điều kiện trồng trọt, thời gian thu hoạch và phương pháp chế biến.

Cơ chế tác động của rau tần ô trong việc giảm ho

Mặc dù các nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế tác động của rau tần ô (danh pháp khoa học: Plectranthus amboinicus) trong việc giảm ho còn hạn chế, các bằng chứng từ y học cổ truyền và một số nghiên cứu sơ bộ cho thấy rau tần ô có khả năng giảm ho nhờ các cơ chế sau:

Kháng khuẩn và kháng vi-rút

Tinh dầu trong rau tần ô, đặc biệt là carvacrol, thymol và eugenol, đã chứng minh có khả năng ức chế sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn và vi-rút gây bệnh đường hô hấp. Ngoài ra, các hợp chất này còn có khả năng kháng vi-rút cúm và một số loại vi-rút gây cảm lạnh thông thường. Nhờ tác dụng kháng khuẩn và kháng vi-rút, rau tần ô giúp làm giảm tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp, từ đó giảm triệu chứng ho.

rau-tan-o-tri-ho
Rau tần ô có khả năng kháng khuẩn, kháng virut giúp giảm ho hiệu quả

Tác dụng long đờm và giảm viêm

Rau tần ô chứa các hợp chất có tác dụng long đờm, giúp làm loãng dịch nhầy trong đường hô hấp, giúp dễ dàng tống xuất đờm ra ngoài. Điều này giúp làm giảm kích ứng niêm mạc đường hô hấp, làm giảm tần suất và mức độ ho. Ngoài ra, rau tần ô còn có tính kháng viêm, giúp giảm tình trạng viêm nhiễm ở đường hô hấp, từ đó giảm ho do viêm.

Tác dụng giãn phế quản

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng rau tần ô có khả năng làm giãn cơ trơn phế quản, giúp cải thiện luồng không khí qua đường thở. Điều này đặc biệt có lợi trong trường hợp ho do hen suyễn hoặc các bệnh lý gây co thắt phế quản khác.

Tăng cường miễn dịch

Rau tần ô giàu vitamin C và các flavonoid như hesperidin, quercetin và rutin, những chất có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ. Các chất chống oxy hóa này không chỉ bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do gây ra, đồng thời tăng cường hệ miễn dịch. Điều này giúp cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh và giảm nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp.

Cần lưu ý rằng: Mặc dù rau tần ô có những tác động tích cực đối với sức khỏe đường hô hấp và giảm ho, cần có thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu để đánh giá đầy đủ hiệu quả và cơ chế tác động của nó. Việc sử dụng rau tần ô nên được kết hợp với các biện pháp chăm sóc sức khỏe khác và tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Các bài thuốc trị ho từ rau tần ô

Rau tần ô không chỉ là một loại rau thơm ngon miệng, mà còn được ứng dụng trong y học cổ truyền với nhiều bài thuốc trị ho đa dạng. Dưới đây là một số bài thuốc phổ biến, kết hợp kiến thức dân gian và góc nhìn khoa học:

Rau tần ô hấp mật ong

Mật ong được biết đến với tính chất kháng khuẩn, khả năng chống viêm và tác dụng làm dịu cổ họng. Khi kết hợp với rau tần ô, mật ong giúp tăng cường hiệu quả long đờm, giảm ho và làm dịu niêm mạc đường hô hấp bị kích thích.

rau-tan-o-tri-ho
Rau tần ô hấp mật ong là bài thuốc giảm ho được nhiều người áp dụng

Chuẩn bị:

  • Một nắm lá rau tần ô tươi (khoảng 20g)
  • Mật ong nguyên chất (khoảng 2-3 thìa cà phê)

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch rau tần ô đã được nhặt kỹ và để ráo nước.
  • Giã nát hoặc xay nhuyễn rau tần ô.
  • Trộn đều rau tần ô đã giã nát với mật ong.
  • Đặt hỗn hợp vào nồi hấp và hấp cách thủy trong khoảng 15-20 phút.
  • Uống khi còn ấm, 2-3 lần/ngày.

Rau tần ô sắc nước uống

Bài thuốc này tận dụng tối đa các hoạt chất có trong rau tần ô, giúp long đờm, giảm viêm và giảm ho hiệu quả.

Chuẩn bị:

  • 20g lá rau tần ô tươi
  • 200ml nước lọc

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch lá rau tần ô và để ráo nước.
  • Cho rau tần ô và nước vào nồi, đun sôi.
  • Hạ nhỏ lửa, tiếp tục đun liu riu trong khoảng 10-15 phút cho đến khi nước cạn còn khoảng 100ml.
  • Lọc lấy nước uống 2 lần/ngày, nên uống khi còn ấm để đạt hiệu quả trị ho tối ưu.

Trị ho bằng nước cốt rau tần ô

Phương pháp này giúp chiết xuất nhanh chóng các hoạt chất có trong rau tần ô, đặc biệt là tinh dầu có tác dụng kháng khuẩn và giảm ho.

Chuẩn bị:

  • Một nắm lá rau tần ô tươi (khoảng 20g)

Cách thực hiện:

  • Rửa sạch rau tần ô, ngâm nước muối khoảng 5-10 phút giúp loại bỏ bụi bẩn, tạp chất rồi để ráo nước.
  • Giã nát hoặc xay nhuyễn rau tần ô.
  • Lọc lấy nước cốt.
  • Có thể pha loãng nước cốt với nước ấm và thêm chút mật ong để dễ uống hơn. Uống 2-3 lần/ngày.
rau-tan-o-tri-ho
Nước cốt rau tần ô có tác dụng kháng khuẩn và giảm ho

Rau tần ô kết hợp với các thảo dược khác

Trong y học cổ truyền, rau tần ô thường được kết hợp với các vị thuốc khác để tăng cường hiệu quả trị ho, tùy thuộc vào nguyên nhân và tình trạng bệnh. Một số bài thuốc kết hợp phổ biến bao gồm:

  • Rau tần ô, kinh giới, bạc hà: Giúp giải cảm, giảm ho do phong hàn.
  • Rau tần ô, gừng tươi, đường phèn: Giúp giảm ho do lạnh, long đờm.
  • Rau tần ô, cát cánh, cam thảo: Giúp giảm ho khan, đau rát họng.

Trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp nào, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc để đảm bảo sự an toàn và phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.

Những ai nên thận trọng khi dùng rau tần ô?

Mặc dù rau tần ô được xem là một loại thảo dược an toàn và lành tính, tuy nhiên, một số đối tượng đặc biệt cần thận trọng khi sử dụng rau tần ô để tránh những tác dụng không mong muốn:

  • Phụ nữ mang thai và cho con bú: Hiện nay chưa có đầy đủ các nghiên cứu khoa học về ảnh hưởng của rau tần ô đối với phụ nữ mang thai và cho con bú. Vì vậy, để đảm bảo an toàn, các đối tượng này nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng rau tần ô.
  • Trẻ em dưới 2 tuổi: Hệ tiêu hóa của trẻ dưới 2 tuổi còn non nớt và nhạy cảm, do đó việc sử dụng các loại thảo dược cần đặc biệt thận trọng. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi cho trẻ dưới 2 tuổi sử dụng rau tần ô.
  • Người có cơ địa dị ứng: Một số trường hợp có thể gặp phải phản ứng dị ứng khi sử dụng rau tần ô, đặc biệt là những người có cơ địa dị ứng với các loại thực vật thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae) bao gồm rau tần ô, bạc hà, hương thảo…
  • Người đang mắc các bệnh lý mãn tính: Nếu bạn đang mắc các bệnh lý mãn tính như tiểu đường, huyết áp cao, bệnh tim mạch… hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng rau tần ô, đặc biệt là khi sử dụng với liều lượng lớn hoặc trong thời gian dài.
  • Người đang sử dụng thuốc: Rau tần ô có thể tương tác với một số loại thuốc, làm giảm hiệu quả hoặc gây ra tác dụng phụ không mong muốn. Vì vậy, nếu bạn đang sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, hãy thông báo cho bác sĩ để được tư vấn cụ thể về việc sử dụng.
  • Người chuẩn bị phẫu thuật: Rau tần ô có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, do đó nên ngừng sử dụng ít nhất 2 tuần trước khi phẫu thuật.
rau-tan-o-tri-ho
Trẻ em dưới 2 tuổi không nên trị ho bằng rau tần ô

Những điều cần lưu ý khi sử dụng rau tần ô trị ho

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi sử dụng rau tần ô trị ho, bạn nên lưu ý một số điểm sau:

  • Sử dụng rau tần ô tươi, sạch: Nên chọn rau tần ô có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Rửa sạch rau trước khi chế biến, nếu không phải rau nhà trồng cần ngâm nước muối hoặc nước rửa rau quả để đảm bảo an toàn.
  • Không lạm dụng: Sử dụng rau tần ô với liều lượng vừa phải, không nên quá lạm dụng.
  • Theo dõi phản ứng của cơ thể: Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, ngừng sử dụng rau tần ô và tham khảo ý kiến bác sĩ.
  • Kết hợp với các biện pháp khác: Rau tần ô chỉ là một trong những biện pháp hỗ trợ giảm ho, nên kết hợp với việc uống đủ nước, nghỉ ngơi đầy đủ và sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ để đạt hiệu quả tốt nhất.
rau-tan-o-tri-ho
Nên chọn rau tần ô có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

Rau tần ô là một loại rau thơm gần gũi, chứa nhiều thành phần có lợi cho sức khỏe. Mong rằng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về rau tần ô trị ho. Hãy chia sẻ bài viết này với bạn bè và người thân để cùng nhau tận dụng những lợi ích tuyệt vời từ loại rau này nhé.


Nhóm bệnh
Triệu chứng
Cách chữa liên quan

Chuyên gia tư vấn


Top phòng khám điều trị bằng YHCT


Bài viết liên quan