Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi: Thạc sĩ Lê Phương | Nơi công tác: Nhất Nam Y Viện

Trào ngược dạ dày thực quản là một trong những bệnh lý về đường tiêu hóa thường gặp hiện nay. Bệnh gây triệu chứng khó chịu, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng. Việc chủ động tìm hiểu các kiến thức bệnh sẽ giúp phòng ngừa hiệu quả và có phương pháp xử lý an toàn nếu mắc phải.

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là gì?

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD: Gastroesophageal Reflux Disease) là tình trạng dịch acid dạ dày trào ngược lên thực quản (ống dẫn thức ăn) gây ra các triệu chứng khó chịu, thậm chí tổn thương niêm mạc thực quản. Acid dạ dày cũng có thể tiếp xúc dây thanh quản và tràn ngược vào phổi.

trao nguoc da day thuc quan
Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng dịch acid dạ dày trào ngược lên thực quản

Triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản

Một số triệu chứng điển hình của trào ngược dạ dày thực quản như:

  • Ợ hơi, ợ chua, ợ nóng: Triệu chứng thường xuất hiện khi no bụng, khó tiêu, đầy hơi, nằm ngủ, đặc biệt ợ nhiều vào ban đêm.
  • Buồn nôn, nôn mửa: Acid trào ngược họng và miệng kích thích cảm giác buồn nôn.
  • Đau tức ngực thượng vị: Acid trào ngược kích thích đầu mút của sợi thần kinh trên niêm mạc thực quản, lúc này cơ quan cảm ứng đau sẽ truyền tín hiệu đau ngực.
  • Khó nuốt: Bệnh khiến đường kính thực quản thu hẹp gây triệu chứng khó nuốt và vướng ở cổ.
  • Khàn giọng và ho: Do acid dạ dày khiến dây thanh quản tổn thương, phù nề, lâu ngày ho do dịch viêm chảy xuống phía thanh phế quản.
  • Miệng tiết nhiều nước bọt: Đây là cơ chế tự bảo vệ của cơ thể nhằm trung hòa bớt acid trào lên.
  • Các triệu chứng khác: Khó tiêu, đầy bụng, chướng bụng, sốt nhẹ, hen suyễn, viêm phổi,...

Nguyên nhân gây trào ngược dạ dày thực quản

Các bác sĩ đã tiến hành nghiên cứu và phát hiện các nguyên nhân dẫn đến trào ngược dạ dày như sau:

  • Tác dụng phụ thuốc Tây bao gồm thuốc huyết áp và các loại thuốc khác như Holecystokinine, aspirin, ibuprofen, glucagon,...
  • Biến chứng của các bệnh lý như nhiễm trùng thực quản, thoát vị hoành, viêm loét dạ dày, hẹp hang môn vị dạ dày, ung thư dạ dày, trợt niêm mạc dạ dày.
  • Thói quen ăn uống không lành mạnh như ăn quá no hoặc tiêu thụ nhiều thực phẩm khó tiêu, thực phẩm nhiều dầu mỡ.
  • Thừa cân béo khí dẫn đến tình trạng tăng áp lực lên vùng bụng, gây trào ngược thực quản dạ dày.
  • Stress trong thời gian dài gây trào ngược dạ dày thực quản.

trao nguoc da day thuc quan
Stress trong thời gian dài gây trào ngược dạ dày thực quản

Biến chứng thường gặp

Trào ngược dạ dày nếu không được điều trị sớm sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và tính mạng. Cụ thể như sau:

  • Các vấn đề về hô hấp: Người bệnh trào ngược dạ dày thực quản thường gặp một số biến chứng về đường hô hấp như viêm phổi, viêm họng, viêm xoang mũi, viêm phế quản,...
  • Viêm loét thực quản: Có hơn 50% người bệnh trào ngược dạ dày đều bị viêm thực quản, gây triệu chứng như ợ nóng, ợ chua, ợ trớ, khó nuốt, nghẹn,,..
  • Hẹp thực quản: Các vết loét thực quản không được chữa trị sẽ gây hình thành mô sẹo khiến thực quản hẹp dần. Người bệnh thường xuyên đau ngực, có cảm giác vướng nghẹn ở cổ và khó nuốt.
  • Barrett thực quản: Trào ngược dạ dày liên tục khiến các tế bào trong lớp mô lót của thực quả đỏ và dày hơn, các tế bào này sẽ bị thay thế bởi các tế bào bất thường. Tuy tế bào này không phải ung thư nhưng cũng sẽ làm tăng nguy cơ bị ung thư thực quản.
  • Ung thư thực quản: Trung bình cứ 20 người bị Barrett thực quản sẽ có 1 người bị ung thư thực quản. Bệnh xuất kết kèm triệu chứng như đau xương ức, giảm cân không rõ nguyên nhân, chảy máu thực quản, khàn tiếng,...

Chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản

Để chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày thực quản, đầu tiên người bệnh sẽ được bác sĩ thăm khám lâm sàng để trao đổi về tiền sử bệnh lý, các triệu chứng đang mắc phải, thói quen sinh hoạt hằng ngày,... để bước đầu xác định tình hình bệnh.

Tiếp theo sẽ tiến hành các xét nghiệm chuyên sâu để xác định chính xác về tình trạng bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Các xét nghiệm phổ biến gồm:

  • Chụp X-Quang thực quản: Được chỉ định khi bác sĩ nghi ngờ người bệnh đang có biến chứng thoát vị hoành, teo hẹp hoặc loét thực quản dạ dày.
  • Đo áp lực nhu động thực quản: Phương pháp này nhằm đánh giá chức năng của cơ thắt thực quản, thường được chỉ định trước và sau phẫu thuật trào ngược hoặc ở bệnh nhân trào ngược không đáp ứng điều trị, nhờ đó bác sĩ loại trừ được các dạng rối loạn vận động hiếm gặp.
  • Đo pH, trở kháng thực quản 24H: Phương pháp tiến hành đo các cơn trào ngược acid lên hầu họng trong 24 tiếng, xác định tình trạng bệnh khi cơ thể ở các trạng thái khác nhau như ăn hoặc ngủ.
  • Nội soi đường tiêu hóa trên (GI): Phương pháp chẩn đoán chính xác tình trạng viêm loét hoặc xuất huyết thực quản dạ dày. Đặc biệt, kết quả nội soi giúp bác sĩ đánh giá được độ dài vết xước niêm mạc và mức độ tổn thương của thực quả.

trao nguoc da day thuc quan
Nội soi đường tiêu hóa trên (GI)

Đối tượng nguy cơ mắc cao

Bất cứ ai cũng có thể mắc trào ngược dạ dày thực quản. Tuy nhiên, dưới đây là đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn cả:

  • Người thừa cân, béo phì.
  • Phụ nữ mang thai, đặc biệt ở những tháng thai kỳ cuối.
  • Người phải sử dụng các loại thuốc như kháng sinh, thuốc trầm cảm, thuốc kháng histamin, thuốc an thần, thuốc chẹn kênh canxi,...
  • Người bị bệnh về dạ dày như thoát vị hoành, xơ cứng bì, liệt dạ dày,...
  • Người hút thuốc lá, hít khói thuốc lá thụ động.
  • Người sử dụng nhiều bia rượu, các đồ ăn nhiều dầu mỡ, lười vận động,...
  • Người thường xuyên căng thẳng, stress.

Phòng ngừa trào ngược dạ dày thực quản

Các phương pháp phòng ngừa bệnh trào ngược dạ dày thực quản như sau:

  • Có chế độ dinh dưỡng và thể thao khoa học để duy trì cân nặng hợp lý.
  • Nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng stress, không thức khuya.
  • Khi ăn cần nhai kỹ, nhai từ từ để tránh dạ dày phải co bóp tiết dịch nhiều để tiêu hóa thức ăn.
  • Hạn chế sử dụng bia rượu, không sử dụng thuốc vì trong đó có chứa nhiều chất độc hại cho sức khỏe.
  • Nếu có dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày sẽ nhanh chóng thăm khám và điều trị sớm.
  • Nếu đang dùng thuốc trị bệnh, không sử dụng quá liều hoặc dừng đột ngột khi chưa được bác sĩ chỉ định vì sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tiêu hóa.
  • Một số lưu ý khác như: Tránh mặc đồ bó sát, gối đầu khi ngủ, không nằm xuống ngay sau khi ăn,...

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bác sĩ khuyến nghị cần lập tức đến bệnh viện, phòng khám chuyên khoa để thăm khám nếu có các triệu chứng dưới đây:

  • Đau ngực, khó thở, choáng váng, đau ngực lan lên vai và cánh tay hoặc cằm.
  • Các triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản ngày càng nặng và tần suất cơn đau thường xuyên hơn.
  • Sử dụng thuốc chữa không kê đơn nhưng các triệu chứng không thuyên giảm.

Phương pháp điều trị trào ngược

Phác đồ điều trị trào ngược dạ dày sẽ có sự khác biệt dựa vừa từng mức độ bệnh lý. Một số cách điều trị trào ngược phổ biến bao gồm:

Điều trị trào ngược dạ dày thực quản Tây y

Tây Y thường áp dụng phương pháp sử dụng thuốc hoặc phẫu thuật.

Sử dụng thuốc Tây

Các loại thuốc Tây được chia thành nhóm thuốc không kê toa và thuốc kê toa. Các nhóm thuốc này đều có tác dụng giảm triệu chứng trào ngược dạ dày trong thời gian ngắn.

Sử dụng thuốc không kê toa:

  • Thuốc kháng axit trung hòa axit dạ dày: Thuốc giúp giảm nhanh các cơn đau do trào ngược dạ dày gây ra nhưng không có tác dụng chữa lành thực quản đã bị viêm do acid. Bên cạnh đó, sử dụng nhóm thuốc này trong thời gian giàu dễ dẫn đến tiêu chảy hoặc các vấn đề về thận.
  • Thuốc chẹn thụ thể H-2: Nhóm thuốc này có tác dụng làm giảm sản xuất axit trong suốt 12 tiếng, giảm các triệu chứng như đau bụng, ợ hơi, ợ chua,... Một số loại thuốc phổ biến gồm cimetidine, famotidine và nizatidine.
  • Thuốc ngăn sản xuất acid và thúc đẩy chữa lành thực quản: Nhóm thuốc này cũng có tác dụng ức chế sản xuất acid nhưng mạnh hơn thuốc chẹn thụ thể H-2. Bên cạnh đó, thuốc có tác dụng chữa lành tổn thương các mô thực quản. Các loại thuốc phổ biến là lansoprazole và omeprazole.

Thuốc kê toa: Bao gồm thuốc kháng thụ thể H2 (Anti H2), thuốc ức chế bơm proton (PPI), thuốc tăng cường cơ vòng phía dưới thực quản,... Các loại thuốc này có tác dụng điều trị nhanh, hiệu quả. Tuy nhiên do thành phần dược tính cao nên tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ ảnh hưởng sức khỏe.

trao nguoc da day thuc quan
Các nhóm thuốc này đều có tác dụng giảm nhanh triệu chứng trào ngược dạ dày

Phẫu thuật:

Trong trường hợp sử dụng thuốc không mang lại hiệu quả, bác sĩ sẽ tiến hành chỉ định phương pháp phẫu thuật.

  • Phẫu thuật Nissen (Toupet): Mục đích phẫu thuật để thắt chặt cơ, ngăn ngừa trào ngược dạ dày. Phương pháp phẫu thuật này thường được thực hiện bằng mổ hở hoặc mổ nội soi.
  • Phẫu thuật Linx: Phương pháp cấy ghép 1 vòng hạt titan nhỏ chứa từ tín quấn quanh ngã ba dạ dày và thực quản. Lực hút từ hạt này sẽ giữ cơ vòng đóng lại với axit, ngăn ngừa các cơn trào ngược dịch dạ dày nhưng vẫn đảm bảo đủ yếu để thức ăn đi qua.

Điều trị trào ngược dạ dày thực quản Đông y

Một số bài thuốc Đông y được ứng dụng trong điều trị trào ngược dạ dày thực quản bao gồm:

Bài thuốc 1:

Bài thuốc này chủ trị trào ngược dạ dày thực quản do cơ thắt tâm vị suy yếu, thực quản tổn thương, tăng tiết acid dạ dày.

  • Thành phần: Sài hồ 12g, Bạch thược 12g, Đương quy 12g, Cam thảo 6g, Phục linh 12g, Trần bì 6g, Đại táo 6 quả.
  • Cách thực hiện: Cho dược liệu vào ấm sắc với 500ml nước và đun lửa nhỏ trong 30 phút. Chắt nước thuốc ra 3 bát để uống trong ngày.

Bài thuốc 2: 

Bài thuốc có tác dụng giảm tiết acid dạ dày và tăng nhu động thực quản hiệu quả. Cách thực hiện như sau:

  • Thành phần: Bán hạ 12g, Trần bì 12g, Đương quy 12g, Cam thảo 6g, Bạch thược 12g, Phục linh 12g.
  • Cách thực hiện: Sắc dược liệu trên với 500ml bước, sau 30 phút chắt nước thuốc ra và uống sau bữa chính

Bài thuốc 3:

Với tình trạng trào ngược dạ dày do nguyên nhân chức năng tiêu hóa kém hoặc cơ thắt tâm suy yếu, thầy thuốc sẽ chỉ định sử dụng bài thuốc này:

  • Thành phần: Bạch truật 12g, Cam thảo 6g, Hậu phác 12g, Mộc hương 6g, Trần bì 12g, Phục linh 12g, Đại táo 6 quả.
  • Cách thực hiện: Cho toàn bộ dược liệu đã chuẩn bị vào ấm sắc với 500ml nước và đun lửa nhỏ trong 30 phút. Lấy nước thuốc ra 3 bát và uống trong ngày.

trao nguoc da day thuc quan
Điều trị trào ngược dạ dày thực quản Đông y mang lại hiệu quả cao

Điều trị tại nhà không dùng thuốc

Trào ngược dạ dày thực quản mức độ nhẹ có thể tự điều trị tại nhà mà không cần dùng thuốc. Cách thực hiện như sau:

Thay đổi chế độ ăn

  • Hạn chế các món ăn có vị chua, món ăn nhiều chất béo hoặc chiên rán nhiều dầu mỡ.
  • Bổ sung thêm chất xơ từ trái cây, rau củ, đặc biệt là các loại hạt đậu như đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ, đậu Hà Lan,...
  • Nên ăn nhiều sữa chua để bổ sung lợi khuẩn cho đường ruột.
  • Chia 3 bữa chính thành nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày để giảm áp lực lên dạ dày thực quản.
  • Tránh sử dụng cà phê, bia rượu hoặc các thức uống có gas, có cồn khác.
  • Không nằm ngay sau khi ăn và cũng không ăn quá nhiều trong một bữa.

Thay đổi lối sống

  • Khi ngủ nên nằm tư thế kê cao đầu khoảng 10 - 15cm hoặc có thể tìm mua các loại gối chống trào ngược khi nằm.
  • Giảm căng thẳng, stress, có những phương pháp thư giãn và cân bằng cuộc sống như ngồi thiền, thể dục, tập Yoga,....
  • Không mặc đồ bó sát vì sẽ gây áp lực lên thực quản.

Huyệt đạo điều trị trào ngược dạ dày thực quản

Theo Y học cổ truyền, bệnh trào ngược dạ dày thực quản có nguyên nhân do hỏa nhiệt, khí nghịch, tỳ vị hư hàn,... Bấm huyệt sẽ giúp điều hòa khí huyết, hóa đàm thấp, kiện tỳ vị,... Nhờ đó cải thiện tích cực bệnh lý trào ngược.

Cách bấm huyệt trị trào ngược dạ dày thực quản như sau:

  • Huyệt Nội quan: Bấm huyệt có tác dụng điều hòa khí huyết và kiện tỳ vị. Điều này giúp quá trình tiêu hóa thức ăn trở nên dễ dàng hơn, ngăn ngừa trào ngược hiệu quả.
  • Huyệt Trung quản: Bấm huyệt có tác dụng điều hòa khí huyết, giảm triệu chứng ợ nóng, ợ chua.
  • Huyệt Thái xung: Tác động vào huyệt Thái Xung có thể điều hòa khí huyết, thúc đẩy tiêu hóa thức ăn và giảm trào ngược trong thời gian ngắn.
  • Huyệt Đản trung: Bấm huyệt giúp cải thiện lưu thông máu, giảm đau bụng, đầy hơi và một số triệu chứng trào ngược khác như buồn nôn, nôn mửa, chướng bụng,....

Trên đây là thông tin chi tiết về trào ngược dạ dày thực quản giúp người đọc trang bị kỹ càng những kiến thức về nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán, chữa trị và phòng ngừa. Khi thấy cơ thể có những dấu hiệu bất thường, bác sĩ khuyến nghị đến bệnh viện để được thăm khám và điều trị sớm.

Dược liệu điều trị trào ngược dạ dày thực quản

Trong tự nhiên có nhiều dược liệu được nghiên cứu và chứng minh về hiệu quả điều trị trào ngược dạ dày như sau:

Cam thảo

Thành phần cam thảo có chứa hoạt chất Deglycyrrhizinated (DGL) mang tác dụng kích thích sản xuất chất nhờn, ngăn chặn sự tấn công của acid lên niêm mạc dạ dày. Nhờ đó các cơn co bóp trào ngược cũng giảm hiệu quả.

Cách thực hiện: Chuẩn bị 5g bột cam thảo, cho bột hòa với 100ml nước ấm và uống trước bữa ăn 30 phút. Mỗi ngày nên uống 1 cốc để cải thiện tình trạng bệnh.

Lá khôi tía

Lá khôi tía được ứng dụng phổ biến trong điều trị trào ngược dạ dày thực quản. Các nghiên cứu Y học đã chứng minh hoạt chất Glucosid và Tanin trong lá khôi tía có tác dụng chống viêm, sát khuẩn và chữa lành thương tổn trong dạ dày.

Cách thực hiện: Chuẩn bị 1 nắm lá khôi tía, đem rửa sạch. Cho lá vào nồi, đun sôi với 200ml nước. Chắt nước lá khôi tía uống hằng ngày để giảm triệu chứng ợ chua, ợ hơi hoặc chướng bụng khó chịu.

Hoắc hương

Một số hoạt chất trong hoắc hương có tác dụng ổn định hoạt động của hệ tiêu hóa, tăng cường đề kháng bảo vệ thành dạ dày trước sự tấn công của các tác nhân gây trào ngược.

Cách thực hiện: Chuẩn bị 30g hoắc hương, 1 nắm rau má, 1 củ gừng. Rửa sạch các dược liệu trên và cho vào nồi đun sôi với 1 lít nước. Đợi khi nước trong ấm cạn còn 200ml thì tắt bếp và chắt ra cốc để uống.

trao nguoc da day thuc quan
Hoắc hương chứa nhiều hoạt chất tốt cho hệ tiêu hóa

Dạ cẩm

Dạ cẩm là dược liệu có tác dụng giảm đau dạ dày và trung hòa acid dư thừa có trong dạ dày. Nhờ đó, giảm hiệu quả triệu chứng trào ngược như ợ chua, ợ nóng, ợ hơi,... đồng thời thúc đẩy làm lành vết loét tại niêm mạc thực quản.

Cách thực hiện: Chuẩn bị 25g dạ cẩm khô đem rửa sạch và sắc với 1 lít nước. Sau khi nước sôi thì tắt bếp và rót ra cốc, uống nước dạ cẩm trước bữa ăn 20 phút hoặc uống khi xuất hiện cơn trào ngược dạ dày thực quản.

Câu hỏi thường gặp
Trào ngược dạ dày gây khó thở là biểu hiện tăng nặng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản, có thể gây nguy hiểm tới tính mạng của bệnh nhân. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu hơn về những rủi ro của biến chứng trào ngược dạ dày gây khó thở và hướng xử lý tình trạng...
Khám và điều trị trào ngược dạ dày ở đâu là thắc mắc của nhiều bệnh nhân hiện nay. Bởi lựa chọn cơ sở y tế uy tín, bác sĩ tay nghề cao giúp điều trị bệnh hiệu quả và đảm bảo an toàn. Bài viết dưới đây cung cấp Top 11+ cơ sở y tế giúp người bệnh năm...
Trào ngược dạ dày ở bà bầu là bệnh lý phổ biến khi mang thai, mẹ bầu khó chịu, ợ hơi, ợ chua, nóng rát thượng vị. Trong bài viết dưới đây Tapchidongy.org sẽ cung cấp thông tin các bài thuốc điều trị cũng như những biểu hiện của bệnh.  Nguyên nhân trào ngược dạ dày ở bà bầu Hiện...
Trào ngược dạ dày là căn bệnh có những triệu chứng bệnh rất khó chịu, nó ảnh hưởng đến chất lượng đời sống và tinh thần của người bệnh rất nhiều. Tuy nhiên trào ngược dạ dày có nguy hiểm không, chữa có khỏi không thì vẫn là thắc mắc của người bệnh. Tham khảo bài để có câu trả...

Chuyên khoa
Nhóm bệnh

Chuyên gia tư vấn


Top phòng khám điều trị Trào Ngược Dạ Dày Thực Quản bằng YHCT


Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài viết liên quan